Hafa samband

1. maí. Aukum atvinnu – bætum kjörin.

Nú 1. maí, á baráttudegi verkafólks eru kjaraviðræður í hnút. Krafa dagsins er um aukna atvinnu og bætt kjör.

Fyrir verkalýðshreyfinguna og okkur í Starfsgreinasambandinu var krafa dagsins um aukna atvinnu og bætt kjör lykilkrafa. Við viljum og vildum auka kaupmáttinn og við vitum að lífskjörin verða því aðeins bætt að raunveruleg verðmætasköpun liggi að baki. Þess vegna vorum við tilbúin til að fara þá atvinnuleið sem Samtök atvinnulífsins lögðu til,  því hin leiðin er verðbólguleið sem fjallar um kauphækkanir án hagvaxtar, án innistæðu með minni kaupmátt og kjaraskerðingar þegar upp er staðið eins og Seðlabanki varaði við þegar hann kynnti síðustu vaxtaákvörðun sína. Þá töldu sérfræðingar bankans að launabreytingar gætu farið yfir þau mörk sem stöðugleikinn þolir og þá er verr af stað farið en heima setið í því ástandi sem nú ríkir.

Menn voru hóflega bjartsýnir fyrir páska. Kjarasamningur, annars vegar með krónutöluhækkun, sem gagnast taxtafólkinu best og prósentuleið fyrir hina, var í sjónmáli 15. apríl. Auk þess virtist vilji atvinnurekenda í fiskvinnslu standa til þess að lagfæra reiknitölur í bónus sem tryggt hefði fiskvinnslufólki aukinn kaupmátt til viðbótar öðrum launabreytingum.

Þetta reyndist blekking. Samtök atvinnulífsins ætluðu ekki að semja nema þau fengju fram vilja sinn um sjávarútvegsmál gagnvart ríkisstjórninni. Slík gíslataka stríðir gegn ákvæðum laga um stéttarfélög og vinnudeilur. Krafan er sett fram til að þvinga stjórnvöld til að framkvæma eitthvað sem þeim ber ekki að gera samkvæmt ákvæðum laganna.  Kjaradeilan er komin í hnút. Samtök atvinnulífsins fara ekki að lögum. Ríkisstjórnin lætur ekki kúga sig.

Hvaða óvissa í sjávarútvegsmálum tefur fyrir gerð kjarasamninga?  Er það óvissan fyrir fiskvinnslufólkið?

Hvað eru ekki mörg dæmi um það að kvóti hafi verið fluttur burt úr byggðum þar sem íbúarnir hafa verið skildir eftir atvinnulausir með sárt ennið og verðlausar eignir?  Á það að vera svoleiðis óvissa til frambúðar í byggðum landsins að örlög og atvinnumöguleikar séu alfarið í höndum örfárra útvegsmanna? Viljum við það eða viljum við tyggja að allir Íslendingar njóti atvinnumöguleika og ávaxta af sameiginlegri auðlind þjóðarinnar? Að það sé í okkar höndum og lögmætra stjórnvalda hvernig hér verður gert út áfram. Eiga útvegsmenn að ráða því einir?

Það, að ótryggt sé að útvegsmenn ráði einir framvindu mála áfram sem hingað til er þeirra óvissa. Þeirri óvissu vilja þeir eyða á kostnað okkar hinna.

Starfsgreinasambandið hefur tekið undir mikilvægi byggðasjónarmiða í umræðunni um sjávarútveg og fiskvinnslu en hafa verður í huga að flutningur á kvóta úr einu byggðarlagi í annað kvótaminna er ekki endilega lykill að atvinnuuppbyggingu þar. Þvert á móti gæti slíkur tilflutningur haft tjón í för með sér fyrir heildina. Sú  var tíðin að fiskiskipaflotinn var allt of stór og svo virðist reyndar vera enn. Mest er um vert að kvótinn nýtist sem best öflugum fyrirtækjum, stórum og smáum í klasabyggðum landshlutanna, eins og t.d. í Vestmannaeyjum og við Eyjafjörð og víðar þar sem þjónustugreinar við útveg og önnur sjávarútvegstengd starfsemi getur þróast og haft tryggan rekstrargrundvöll líka. Búast menn við að ríkisstjórnin, verkalýðshreyfingin og fólkið í landinu séu á móti þessu? Eru Samtök atvinnulífsins og útvegsmenn að storka lýðræðinu?

 

Þær kjaraviðræður sem fóru af stað í nóvember í fyrra með það markmið verkafólks og Samtaka atvinnulífsins  að bæta kjörin með aukinni verðmætasköpun hafa snúist upp í deilu um það hver eigi að stjórna landinu. Vissulega höfum við í verkalýðshreyfingunni beitt okkar samtakamætti til að knýja á um félagsleg réttindi en það hvernig útvegsmenn og Samtök atvinnulífsins beita valdi sínu nú tekur út yfir allan þjófabálk. Því verðum við að mæta af fyllstu hörku en við megum heldur ekki skella skollaeyrum við þeim aðvörunarorðum sem komu úr Seðlabankanum um daginn. Þess vegna flýtum við okkur hægt og viljum nú semja til eins árs og sjá svo til hvort hagvaxtarleiðin verði fær þegar Samtök atvinnulífsins hafa fangað skynsemi sína og áttað sig á því að það er réttur ríkisstjórnarinnar að stjórna landinu.

 

Ríkisstjórnin verður hins vegar að hafa í huga að því fylgir pólitísk ábyrgð að stjórna og nú reynir á þá ábyrgð. Sú ábyrgð felst fyrst og fremst í því að hafa forystu fyrir umræðu og ráðstöfunum sem leiða til hagvaxtar og stöðugleika og geta um leið komið í veg fyrir að kjarasamningar til lengri eða skemmri tíma leiði til aukinnar verðbólgu. Í þeirri umræðu vill verkalýðshreyfingin axla sína ábyrgð af festu og með afli ef nauðsyn krefur og við látum ekki hvað sem er yfir okkur ganga.

 

Verkalýðshreyfingin ræðir nú verkfallsaðgerðir til að mæta óbilgirni atvinnurekenda. Það er gert í nauðvörn.  1. maí í ár er þess vegna öðrum dögum mikilvægari. Í dag er kominn tími til að berjast fyrir endurreisn atvinnulífsins og koma kjarabótum á raunverulegt skrið. Einungis samstaða dugar til þess. Þá samstöðu getum við sýnt 1. maí, á baráttudegi verkafólks.


Kjaraviðræður í hnút- verkfallsboðun rædd?

Það er gamall sannleikur og nýr að ekkert fæst án baráttu. Í þeirri baráttu er verkfallsvopnið öflugt en vandmeðfarið. Það ber að nota af ábyrgð. Nú er nauðvörn.

Tilboð Starfsgreinasambandsins sem lagt var fram fyrir páska að kjarasamningi við Samtök atvinnulífsins var hafnað. Samtök atvinnulífsins standa föst á þeirri kröfu að ekki verði samið á almennum vinnumarkaði nema gengið sé fyrst frá málefnum sjávarútvegsins innan ríkisstjórnarinnar. Þau virðast föst í neti útvegsmanna. Þessi krafa Samtaka atvinnulífsins var ekki til umræðu þegar samningsaðilar hittust í janúar. Þá var óskaði eftir því við Starfsgreinasambandið og önnur aðlidarsambönd ASÍ að samið yrði um samræmda launastefnu til 3ja ára, m.a. til að tryggja stöðugleika og atvinnuppbyggingu hér á landi. Þeim sjónarmiðum var svarað jákvætt og því mátti ætla að vilji hafi verið til samninga. Það reyndist blekking. Samtök atvinnulífsins ætluðu ekki að semja nema þau fengju fram vilja sinn gagnvart ríkisstjórninni. Slík gíslataka stríðir gegn ákvæðum laga um stéttarfélög og vinnudeilur nr. 80/ 1938. Krafan er sett er fram í viðræðum um gerð kjarasmnings milli aðila vinnumarkaðarins. Henni er ætlað að þvinga stjórnarvöld til að framkvæma eitthvað sem þeim ber ekki að gera samkvæmt ákvæðum laganna. Kjardeilan er kominn í hnút. Samtök atvinnulífsins fara ekki að lögum. Ríkisstjórnin lætur ekki kúga sig. Við verkafólk er ekki samið.

Aðgerðarhópur Starfsgreinasambandsins ræðir nú möguleika á verkafallsaðgerðum til að mæta óbilgirni atvinnurekenda. Kjaradeilunni var vísað á borð ríkissáttasemjara í janúar. Viðræður um launaliði hafa reynst áranguslausar. Það er hlutverk ríkissáttasemjara að reyna allar leiðir til að fá menn að samningaborðinu. Takist honum það ekki og láti Samtök atvinnulífsins ekki af ólögmætum aðgerðum sínum blasir verkfallsboðun við með dapurlegum afleiðingum fyrir t.d. ferðaþjónustusumarið, verslun og iðnað í landinu. Það er okkar nauðvörn og barátta sem við verðum að taka eigi árangur að nást í kjaraviðræðunum.


Reynt til þrautar

Eins og kunnugt er tók Starfsgreinasambandið virkan þátt í samningaviðræðum ASÍ við Samtök atvinnulífsins sem slitnaði upp úr á föstudagskvöld. Flest sérmál Starfsgreinasambandsins voru þá í höfn en þó var enn ósamið um nýja nálgun í ákvæðistengdri ræstingarvinnu og um kjör ræstingarfólks auk þess sem áherslur um málefni fiskvinnslunnar voru ókláruð. Brýnt er að ná sátt í þessum málum strax næstu daga, en það er m.a. forsenda fyrir því að unnt verði að klára kjarasamning milli Samtaka atvinnulífsins og Starfsgreinasambandsins.

Þótt viðræður ASÍ og Samtaka atvinnulífsins hafi farið út um þúfur um skeið, ber okkur engu að síður skylda til að reyna samninga til þrautar. Deilu Starfsgreinasambandsins við Samtök atvinnulífsins var vísað á borð ríkissáttasemjara í janúar, en þær viðræður hafa þó enn ekki verið sagðar áranguslausar.

Starfsgreinasambandið lagði í dag fram tilboð að kjarasamningi við Samtök atvinnulífsins til þess að freista þess að viðræður skili árangri sem fyrst. Tilboð Starfsgreinasambandsins hljóðar nú upp á kjarasamning til eins árs með 15.000 kr. launataxtahækkun frá 1. mars að telja og almenna kauphækkun upp á 4,5% svo og að lágmarkstekjutrygging hækki í 200.000 krónur á mánuði. Einnig er gert ráð fyrir að samkomulag sem náðst hefur í ýmsum sérmálum sambandsins undanfarnar vikur gildi í nýjum samningi.

Fundur með Samtökum atvinnulífsins hefur verið boðaður strax eftir páska